Фељтон: Mистеријата околу смртта на Јован Павле I, аферата „Банко Амброзијано“ и случајот Роберто Калви (Прв дел- Папата што сакаше промени)

„Постојат моменти во историјата кога некои смртни случаи никогаш не престануваат да интригираат и наметнуваат прашања.“

Оваа реченица често се среќава во книгите и документарните филмови што се занимаваат со една од најконтроверзните епизоди во поновата историја на Ватикан – ненадејната смрт на папата Јован Павле I.

Речиси пет децении по настаните од септември 1978 година, официјалниот став на Светата столица останува непроменет: папата починал од природна смрт, најверојатно акутен срцев удар. Сепак, недоследностите во првичните информации, недостатокот на обдукција и подоцнежните финансиски скандали поврзани со Ватиканската банка создадоа простор за бројни книги, документарни филмови и новинарски истражувања.

Историјата прави јасна разлика меѓу докажаните факти и непотврдените хипотези. Во оваа статија ќе бидат претставени и двете, со јасно разграничување.

Годината што го промени Ватикан

1978 година останува запаметена како „година на тројца папи“. Во август почина папата Павле VI, а по него беше избран кардиналот Албино Лучани, патријарх на Венеција.

Лучани беше човек со едноставен стил на живот, познат по скромноста и директниот однос кон верниците. Наместо раскош и церемонијалност, тој промовираше блискост, човечност и понизност. Неговиот избор за папа беше дочекан со големи очекувања.

Тој го избра името Јован Павле I, комбинирајќи ги имињата на своите двајца претходници – папите Јован XXIII и Павле VI. Тоа беше првпат еден папа да носи двојно име.

Уште во првите денови од понтификатот, Јован Павле I направи неколку симболични потези што навестија поинаков пристап кон водењето на Црквата. Одби дел од традиционалните церемонии, избегнуваше помпезност и инсистираше на поедноставен начин на управување.

Планови за реформи

Историчарите се согласуваат дека новиот папа размислувал за административни и финансиски промени во Ватикан. Меѓу темите што привлекувале внимание биле:

• поголема финансиска транспарентност;
• реорганизација на Римската управни служби;
• преиспитување на работата на Институтот за религиозни дела (Ватиканската банка);
• кадровски промени во неколку влијателни институции.

Важно е да се нагласи дека не постојат официјални документи што покажуваат дека конкретни одлуки биле донесени или дека папата веќе подготвил разрешувања на високи функционери. Дел од овие тврдења потекнуваат од сведоштва дадени години подоцна и не можат независно да се потврдат.

Ноќта што ја промени историјата

Вечерта на 28 септември 1978 година изгледала сосема вообичаено. Папата се повлекол во својата соба по завршувањето на дневните обврски.

Следното утро беше објавено дека починал во текот на ноќта.

Токму тука започнуваат прашањата што со децении се предмет на анализи.

Во првите часови по објавувањето на смртта се појавија различни информации за тоа:

• кој прв го пронашол папата;
• во која положба било неговото тело;
• што држел во рацете;
• кој лекар прв пристигнал;
• како точно бил утврден моментот на смртта.

Некои од овие детали подоцна беа коригирани од Ватикан, што дополнително придонесе за сомнежите во јавноста.

Зошто не беше направена обдукција?

Едно од најчесто поставуваните прашања е зошто не беше извршена обдукција.

Во тоа време, таквата практика не беше вообичаена за починатите папи, особено кога не постоеја знаци на насилна смрт. Одлуката затоа не била исклучок, туку следела како резултат и континуитет на долгогодишна традиција.

Сепак, токму отсуството на обдукција овозможи подоцна да се појават бројни претпоставки дека вистинската причина за смртта никогаш не може со сигурност да се утврди.

Појавата на теориите

Во следните години беа објавени десетици книги кои тврдеа дека Јован Павле I можеби бил жртва на заговор.

Најпозната меѓу нив е книгата In God’s Name на британскиот истражувачки новинар Дејвид Јалоп. Во неа авторот изнесува теза дека папата планирал значајни финансиски реформи и дека поради тоа бил убиен.

Книгата предизвика огромно внимание и стана светски бестселер. Но, голем број историчари ја критикуваа бидејќи значителен дел од заклучоците се темелат на индиректни извори и претпоставки, а не на проверливи докази.

Подоцнежните истражувања не пронајдоа материјални докази што би ја потврдиле оваа теорија.

Финансиската сенка над Ватикан

Иако во 1978 година јавноста сè уште не знаеше за размерите на финансиските проблеми, само неколку години подоцна ќе избие една од најголемите банкарски афери во Европа.

Во центарот на вниманието ќе се најдат Banco Ambrosiano, Ватиканската банка, италијанскиот банкар Роберто Калви, ложата P2, политичари, бизнисмени и припадници на организирани криминални групи.

Токму овие настани ќе придонесат многумина ретроактивно да ја поврзат смртта на Јован Павле I со финансиските случувања што следувале. Но, важно е да се истакне дека досега не е пронајден доказ што директно ги поврзува овие два случаи.

Во вториот дел од ова истражување ќе биде обработена финансиската империја на Banco Ambrosiano, улогата на Роберто Калви, врските со Ватиканската банка и околностите што доведоа до неговата мистериозна смрт под мостот Blackfriars во Лондон во 1982 година.

Продолжува….

Креирано од: