Фељтон: Mистеријата околу смртта на Јован Павле I, аферата „Банко Амброзијано“ и случајот Роберто Калви (Втор дел- Папата што сакаше промени)

„Постојат моменти во историјата кога некои смртни случаи никогаш не престануваат да интригираат и наметнуваат прашања.“

Оваа реченица често се среќава во книгите и документарните филмови што се занимаваат со една од најконтроверзните епизоди во поновата историја на Ватикан – ненадејната смрт на папата Јован Павле I.

Речиси пет децении по настаните од септември 1978 година, официјалниот став на Светата столица останува непроменет: папата починал од природна смрт, најверојатно акутен срцев удар. Сепак, недоследностите во првичните информации, недостатокот на обдукција и подоцнежните финансиски скандали поврзани со Ватиканската банка создадоа простор за бројни книги, документарни филмови и новинарски истражувања.

Историјата прави јасна разлика меѓу докажаните факти и непотврдените хипотези. Во оваа статија ќе бидат претставени и двете, со јасно разграничување.

Дел II – Банкарот што висеше под мостот Blackfriars

Додека смртта на папата Јован Павле I во 1978 година сè уште беше тема на дебати, само четири години подоцна Европа беше потресена од уште еден настан што повторно го насочи вниманието кон Ватикан. Овој пат во центарот на приказната не беше духовен водач, туку еден од најмоќните италијански банкари – Роберто Калви.

Неговото тело беше пронајдено на 18 јуни 1982 година, обесено под мостот Blackfriars во Лондон. Тоа што на почетокот изгледаше како трагичен чин на самоубиство, со текот на времето прерасна во една од најконтроверзните криминалистички истраги во Европа.

Подемот на „банкарот на Бога“

Роберто Калви беше претседател на Banco Ambrosiano – една од најголемите приватни банки во Италија. Поради блиските финансиски односи меѓу банката и Институтот за религиозни дела (IOR), попознат како Ватиканска банка, медиумите често го нарекуваа „банкарот на Бога“.

Banco Ambrosiano разви сложена мрежа од компании во странство, особено во Латинска Америка и офшор финансиски центри. Преку тие компании се одвиваа трансакции што подоцна ќе станат предмет на кривични и финансиски истраги.

Во почетокот на осумдесеттите години банката се соочи со огромни долгови и недостиг од капитал. Во 1982 година беше утврдено дека недостасуваат повеќе од една милијарда американски долари. Тоа предизвика колапс на Banco Ambrosiano и отвори едно од најголемите финансиски прашања во тогашна Европа.

Ватиканската банка и улогата на IOR

Во центарот на вниманието се најде Институтот за религиозни дела (IOR), финансиска институција на Светата столица. IOR не беше сопственик на Banco Ambrosiano, но имаше деловни врски со неа преку различни финансиски аранжмани и писма за поддршка.

Тогашен претседател на IOR беше Пол Марцинкус, една од најконтроверзните личности во финансиската историја на Ватикан.

Италијанските обвинители се обидоа да го испрашаат Марцинкус, но тој се повика на дипломатскиот имунитет што го уживаше како функционер на Светата столица. Никогаш не беше осуден за кривично дело поврзано со случајот Banco Ambrosiano.

Во 1984 година Светата столица доброволно исплати околу 250 милиони американски долари на доверителите на Banco Ambrosiano. Ватикан нагласи дека исплатата е направена како „морално признание“ за неговата вмешаност во дел од финансиските односи, а не како признание на правна вина.

Ложата P2 – тајната мрежа

Истрагите за пропаста на Banco Ambrosiano ја открија улогата на тајната масонска ложа P2, предводена од Личо Џели.

Во Италија веќе постоеја сериозни сомнежи дека P2 влијаела врз политиката, медиумите, безбедносните служби и финансискиот сектор. Меѓу членовите на ложата беа идентификувани генерали, министри, индустријалци, разузнавачи и банкари.

Роберто Калви беше поврзуван со P2, а италијанските судови потврдија дека бил член на ложата. Сепак, тоа само по себе не претставува доказ за вмешаност на ложата во неговата смрт.

Бегството во Лондон

Кога финансискиот систем околу Banco Ambrosiano почна да се распаѓа, Калви ја напушти Италија користејќи лажен пасош.

Патувал преку Австрија и стигнал во Лондон, надевајќи се дека таму ќе најде политичка или финансиска заштита. Наместо тоа, неколку дена подоцна беше пронајден мртов под мостот Blackfriars.

Во неговите џебови беа пронајдени тули и значителна сума готовина во различни валути. Овие необични детали веднаш предизвикаа бројни прашања.

Самоубиство или убиство?

Првата британска истрага заклучи дека станува збор за самоубиство.

Но, семејството на Калви не ја прифати оваа верзија и побара нова истрага. Со текот на времето беа спроведени дополнителни форензички анализи.

Експертите укажаа дека начинот на кој било поставено телото и физичките околности околу мостот отвораат сериозни сомнежи дали Калви можел сам да ја изведе целата постапка.

Во 2002 година британските власти официјално заклучија дека е поверојатно Калви да бил жртва на убиство отколку на самоубиство. И покрај тоа, не беше утврдено кој го извршил злосторството.

Судски процеси без конечен одговор

Во Италија беа покренати судски постапки против неколку лица, меѓу кои и претставници на организираниот криминал и лица поврзани со финансиските кругови.

Обвинителството тврдеше дека Калви можел да биде ликвидиран поради страв дека ќе открие информации за незаконски финансиски трансакции и врски меѓу банкарството, мафијата и други влијателни структури.

Сепак, доказите не беа доволни за да обезбедат правосилни осудителни пресуди, а обвинетите беа ослободени.

Дали постои врска со смртта на Јован Павле I?

Ова е прашањето што со децении ја интригира јавноста.

Некои автори тврдат дека Јован Павле I сакал да спроведе темелни финансиски реформи и дека тие би ги загрозиле интересите на влијателни личности поврзани со Banco Ambrosiano и IOR.

Но, до денес не е пронајден ниту еден документ, сведоштво или форензички доказ што директно ја поврзува смртта на папата со смртта на Роберто Калви.

Историчарите предупредуваат дека временската близина и заедничкиот контекст на финансиските скандали не се доволни за да се заклучи причинско-последична врска.

Случајот Калви останува една од најголемите нерешени криминалистички мистерии во Европа, додека смртта на Јован Павле I официјално и понатаму се смета за природна.

Во третиот и последен дел ќе биде обработено наследството на Јован Павле I, процесот што доведе до неговата беатификација во 2022 година, како и влијанието што овие настани го имаа врз реформите на Ватикан и врз јавната перцепција за Светата столица.

---

Во третиот дел ќе следува завршната анализа: реформите што ги спроведе Ватикан по аферата Banco Ambrosiano, отворањето на архивите, беатификацијата на Јован Павле I во 2022 година и заклучок за тоа што е историски докажано, а што останува во доменот на претпоставките.

Продолжува….

Креирано од: